Fiqh al-Maalat Berdasarkan Kaedah Wasīlah al-Wājib Wājibah: Teori dan Aplikasinya dalam Penentuan Hukum Syarak
Fiqh al-Maalat Based on the Legal Maxim Wasīlah al-Wājib Wājibah: Its Theory and Aplication in Deriving Islamic Law
Keywords:
al-maalat, ijtihad, mekanisme, kemaslahatan, kemudaratanAbstract
Artikel ini membincangkan prinsip Fiqh al-Maalat berdasarkan kaedah Wasīlah al-Wājib Wajibah. Kajian ini bertujuan untuk meneroka keperluan Fiqh al-Maalat sebagai metode ijtihad semasa seterusnya menganalisis aplikasinya berdasarkan kaedah Wasīlah al-Wājib Wājibah. Kajian ini berbentuk kualitatif melalui kaedah kepustakaan dan analisis kandungan terhadap sumber-sumber tafsir, hadis, fiqh klasik, usul fiqh, fatwa semasa, dan pandangan ulama. Dapatan kajian menunjukkan bahawa kaedah Wasīlah al-Wājib Wājibah mempunyai hubungan yang kuat dan peranan yang signifikan sebagai salah satu prinsip penting dalam pendekatan Fiqh al-Maalat dengan memberikan penumpuan kepada aspek mekanisme dan sarana agar setiap keputusan atau polisi yang dilaksanakan memberikan implikasi positif selaras dengan objektif syarak iaitu menghasikan kemaslahatan atau menghindarkan kemudaratan. Artikel ini menyimpulkan bahawa pemahaman yang mendalam terhadap prinsip ini dapat memperkukuh kerangka ijtihad dalam menghadapi pelbagai isu kontemporari yang semakin mencabar.
Downloads
References
Abu Malih, Rajab. (2016). Tarikh al-Tasyri’ al-Islami. Maktabah al-Munatabbi.
al-Āmidi, Abū al-Ḥasan ‘Ali bin Muḥammad. (2016). al-Iḥkām fī Uṣūl al-Aḥkām. Dār Ibn Ḥazm.
al-Anṣārī, Abu Yahya Zakaria. (1313H). Asnā al-Maṭālib fī Sharḥ Rawḍ al-Ṭālib. Dar al-Kitab al-Islami.
al-Ansāri, Farid. (2004). al-Mustalah al-Usuli ‘Inda al-Shatibi. International Institute of Islamic Thought: Kaherah.
al-Burhānī , Muḥammad Hishām. (2018). Sadd al-Dharā’i‘ fī al-Sharī‘ah al-Islāmiyyah. Dar al-Amal: Beirut.
al-Dihlawi, al-Shāh Waliyullah Aḥmad bin ʿAbd al-Raḥīm. (1984). al-Inṣāf fī Bayān Asbāb al-Ikhtilāf . Dār al-Nafāʾis.
al-Dihlawi, al-Shāh Waliyullah Aḥmad bin ʿAbd al-Raḥīm. (t.t). ʿAqd al-Jīd fī Aḥkām al-Ijtihād wa al-Taqlīd. al-Maṭbaʿah al-Salafiyyah: Kaherah.
al-Husain, Walid bin ‘Ali. (2008). I’tibar Ma’ālāt al-Af’al Wa I’tibāruha al-Fiqhi. Dar al-Tadmuriyyah: Riyadh.
al-Judayʿi, Abdullah bin Yusuf bin Yaakub. (1997). Taysīr ʿIlm Uṣūl al-Fiqh. Muʾassasat al-Rayyān: Beirut.
Al-Jumaili, Umar. 2016. Fiqh al-Ma’ālāt Wa Qaḍāya al-‘Asr. Dar al-Nafa’is: Lubnan.
al-Jūwayni, Abdul Malik bin ʿAbdullāh bin Yūsuf. (1997). al-Burhān fī Uṣūl al-Fiqh. Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah.
al-Juwaynī, Abdul Malik bin ʿAbdullāh bin Yūsuf. (t.t). al-Talkhīṣ. Dār al-Bashā’ir al-Islāmiyyah: Beirut.
al-Khaṭṭābī, Abu Sulaiman Ḥamad bin Muhammad. (1932). Maʿālim al-Sunan: Sharḥ Sunan Abī Dāwūd. Percetakan al-ʿIlmiyyah.
al-Maqqarī, Muhammad bin Muhammad. (t.t.). al-Qawāʿid. Markaz Iḥyāʾ al-Turāth al-Islāmī: Universiti Umm al-Qurā.
al-Mardāwī, ʿAbu al-Hasan Ali bin Sulaiman (1955). al-Inṣāf fī Maʿrifat al-Rājiḥ min al-Khilāf. Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī.
al-Mārdīni, Muhammad ibn ʿUthman. (1999). al-Anjum al-Zāhirāt ʿalā Ḥall Alfāẓ al-Waraqāt fī Uṣūl al-Fiqh. Maktabat al-Rushd.
al-Māwardi, ʿAli bin Muhammad. (1999). al-Ḥāwī al-Kabīr fī Fiqh Madhhab al-Imām al-Shāfiʿī: wa-huwa Sharḥ Mukhtaṣar al-Muzanī. Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah.
al-Nadwi, ‘Ali Ahmad. (1998). al-Qawāʿid al-Fiqhiyyah: Mafhūmuhā wa Nashʾatuhā wa Tatawwuruhā wa Dirāsat Muʾallafātihā wa Adillatuhā wa Muhimmatuhā wa Taṭbīqātuhā. Dār al-Qalam.
al-Nafrāwi, Ahmad bin Ghamin bin Salim. (1995). al-Fawākih al-Dawānī ʿalā Risālat Ibn Abī Zayd al-Qayrawāni. Dār al-Fikr.
al-Naisabūri, Muslim bin al-Ḥajjaj. (1955). Ṣaḥīḥ Muslim. Percetakan ʿĪsā al-Bāb al-Ḥalabi wa-Shurakāʾ.
al-Qarāfī, Badr al-Dīn Muḥammad bin Yaḥya. )2004(. Tawshīḥ al-Dībāj wa-Ḥilyat al-Ibtihāj. Maktabah al-Thaqāfah al-Dīniyyah: Kaherah
al-Qarāfī, Shihāb al-Dīn Aḥmad bin Idrīs. (1994). al-Dhakhīrah. Dār al-Gharb al-Islāmī.
al-Qarāfī, Shihāb al-Dīn Aḥmad bin Idrīs. (1998). Al-Furūq. Dār al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
al-Qattan, Manna’ bin Khalil. (2001). Tarikh al-Tasyri’ al-Islami. Maktabah Wahbah.
al-Raisuni, Ahmad. (1995). Nazariyat al-Maqasid ‘Inda al-Imam al-Shatibi, International Institute of Islamic Thought: Kaherah.
al-Rāzī, Abu Abdillah Muhammad Bin Abi Bakr. (1997). al-Maḥṣūl fī ʿIlm Uṣūl al-Fiqh. Muʾassasat al-Risālah.
al-Razi, Abu Abdillah Muhammad Bin Abi Bakr. (1999). Mukhtar al-Sihhah. Al-Maktabah al-‘Asriyyah: Beirut
al-Shatibi, Ibrahim bin Musa. (1997). al-Muwafaqat Fi Usul al-Shari’ah. Percetakan Mustafa al-Bāb al-Halabi: Kaherah.
al-Shinqīṭi, Muhammad al-Amin. (2001). Mudhakkirah fī Uṣūl al-Fiqh. Percetakant al-ʿUlūm wa al-Ḥikam.
al-Subkī , Tāj al-Dīn ‘Abd al-Wahhāb bin ‘Alī bin ‘Abd al-Kāfī. (1991). al-Ashbah Wa Al-Nazo’ir. Dār al-Kutub al-‘Ilmiyyah: Beirut.
al-Subki, Syeikh al-Islam Ali bin Abd al-Kāfī, ‘Abd al-Wahhāb bin ‘Alī . (1994). al-Ibhāj fī Sharḥ al-Minhāj. Dār al-Kutub al-‘Ilmiyyah: Beirut.
al-Subkī, Tāj al-Dīn ‘Abd al-Wahhāb bin ‘Alī bin ‘Abd al-Kāfī. (1999). Rafʿ al-Ḥājib ʿan Mukhtaṣar Ibn al-Ḥājib. Percetakan ʿĀlam al-Kutub.
al-Sulamī, ʿIyadh bin Nāmi. (2005). Uṣūl al-Fiqh alladhī Lā Yasaʿu al-Faqīh Jahluh. Dār al-Tadmuriyyah: Riyadh.
al-Suyūṭi, ʿAbd al-Raḥmān bin Abi Bakr. (1996). al-Dībāj ʿalā Ṣaḥīḥ Muslim. Dār Ibn ʿAffān: Arab Saudi.
al-Suyūṭi, ʿAbd al-Raḥmān bin Abi Bakr. (2014). Sharḥ Sunan Ibn Mājah bi-Miṣbāḥ al-Zujājah. Dār Ibn Ḥazm: Beirut.
al-Suyūṭi, ʿAbd al-Raḥmān bin Abi Bakr. (t.t). al-Ashbāh wa al-Naẓā’ir fī Qawā‘id wa Furū‘ Fiqh al-Shāfi‘iyyah. Dār al-Kutub al-‘Ilmiyyah: Beirut.
al-Suyūṭi, Jalāl al-Dīn ʿAbd al-Raḥmān ibn Abi Bakr. (1996). al-Dībāj ʿalā Ṣaḥīḥ Muslim. Dār Ibn ʿAffān: Arab Saudi.
al-Suyūṭi, Jalāl al-Dīn ʿAbd al-Raḥmān ibn Abi Bakr. (2014). Sharḥ Sunan Ibn Mājah bi-Miṣbāḥ al-Zujājah. Dār Ibn Ḥazm: Beirut.
al-Tirmizi, Abu Isa Muhammad Bin Isa. (2007). Jami’ al-Tirmizi. Darussalam: Riyadh.
Amīr Bādshāh, Muhammad Amin. (1996). Taysīr al-Taḥrīr ʿalā Kitāb al-Taḥrīr fī Uṣūl al-Fiqh. Dār al-Fikr.
Asni, Fathullah & Hasbulah, Muhamad Husni & Ahmad, Khalilullah Amin & Mohd Yusuf, Bibi Noraini & Mohammed Noor, Afiffudin. (2023). Disagreement On Tawarruq Among Malaysian Shariah Advisors: An Analysis From Ma'alat Perspective. Journal Of Namibian Studies.
Ibn ‘Abd al-Bar, Yūsuf bin ‘Abdullah bin Muḥammad. (1387 H). al-Tamhīd Limā Fi al-Muwaṭṭa’ Min al-Ma‘āni wa al-Asānīd. Kementerian Wakaf dan Hal Ehwal Islam Maghribi.
Ibn ‘Abd al-Bar, Yūsuf bin ‘Abdullah bin Muḥammad. (2000). al-Istidhkār. Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah.
Ibn al-Laḥḥām, ‘Ala’ al-Din bin Muhammad bin ‘Abbas. (1999). Al-Qawāʿid wa al-Fawāʾid al-Uṣūliyyah wa mā Yatbaʿuhā min al-Aḥkām al-Farʿiyyah. Al-Maktabah al-ʿAṣriyyah.
Ibn Amīr al-Ḥājj, Shams al-Din Muhammad bin Muhammad. (1318 H). al-Taqrīr wa al-Taḥbīr. Percetakan al-Kubrā al-Amīriyyah
Ibn ʿĀshūr, Muhamammad al-Ṭahir. (2004). Maqāṣid al-Sharīʿah al-Islāmiyyah (Disemak oleh Muḥammad al-Ḥabīb Ibn al-Khūjah). Wizārat al-Awqāf wa al-Shuʾūn al-Islāmiyyah.
Ibn Kathīr, Ismail ibn ʿUmar. (1998). Tafsīr al-Qurʾān al-ʿAẓīm. Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah.
Ibrahim, Basri. (2023). Fiqh Munakahat Ke Arah Pemantapan Keluarga Islam. KUIPs Publisher: Perlis.
Ismail, Abdul Manan & Baharuddin, Ahmad Syukran. (2023). COVID-19: Analysing the Principle and Application of Iʿtibār Ma’ālāt in the Selected Fatwas Issued by the Malaysian National Council for Islamic Religious Affairs (MKI). Intellectual Discourse. 31. 10.31436/id.v31i1.1779.
Jiddiyyah, Umar. (2010). Asl I’tibar al’Ma’āl Baina al-Nazoriyyah Wa al-Tatbiq. Dar Ibn Hazim: Lubnan
Lukman, Hekmatyar & Abdul Aziz, Sumayyah & Ismail, Ahmad Faizol & Tengku Muda, Tengku Fatimah Muliana. (2022). Konsep Itibar Al-Ma’ālāt Dalam Penentuan Hukum Islam Semasa: Suatu Sorotan Awal. QALAM International Journal of Islamic and Humanities Research. VOL.2 Issue 2.
Samāʿi, Muhammad Umar. (2007). Naẓariyyat al-Iḥtiyāṭ al-Fiqhī: Dirāsah Taʾṣīliyyah Taṭbīqiyyah: Dār Ibn Ḥazm.
Sudais, Abdul Rahman. (2006). Qa’idat I’tibar al-Ma’ālāt Wa al-Athar al-Mutarattibat ‘Alaiha Fi al-Fiqh al-Islami Wa al-Qaḍaya al-Mu’āsoroh. Majallat al-Syariat Wa al-Qanun: Kaherah. Article 1, Volume 32, Issue 32, July 2007, Page 11-158
Zaidan, ‘Abd al-Karim. (t.t). al-Wajiz Fi Usul al-Fiqh. Muassasah Qurutbah: Kaherah.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Nik Faisal Nik Ismail, Basri Ibrahim , Muhammad Fathullah Al Haq Muhamad Asni

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.


